Cam nasıl üretilir? Hangi aşamalardan geçer?

'Her Telden' forumunda Kopuk Dadı tarafından 27 Kasım 2007 tarihinde açılan konu

  1. Kopuk Dadı

    Kopuk Dadı Moderator

    Katılım:
    18 Eylül 2006
    Mesaj:
    0
    Şehir:
    Görelim Mevlam Neyler / Neylerse Güzel Eyler!

    Cam yapımının ilk basamağı doğru maddelerin uygun oranda bir araya getirilmesidir. Günlük hayatımızda karşımıza çıkan ve camın hammaddesini oluşturan maddeler, kum, soda ve kireçtir. Kum, cam yapımında ana malzemedir. Soda, düşük sıcaklıkta akıcı hale gelmesini sağlar. Kireçse, kimyasal etkilere dayanıklılığını artırır. Bir araya getirilen bu maddeler 15000C’deki fırınlarda eritme işlemine tabi tutulur.

    İnsanoğlu volkanik cam veya obsidyen diye anılan doğal camı çok eski zamanlarda keşfetmiş ve bu doğal madeni işleyerek, bıçak, ok ucu, silah süsleme aracı ve mücevher olarak kullanmıştır.

    Suni camın ilk olarak nasıl üretildiğine dair hiçbir kanıt olmamasına rağmen, Romalı bir tarihçi olan Pliny, camı ilk olarak Finikeli denizcilerin bulduğuna işaret eder. Hikayeye göre denizciler, Suriye'nin Prolemais bölgesindeki sahilde bir kamp kurarlar ve ateş yakarak kaplarını, aynı zamanda yükleri olan soda blokları üzerine koyarlar. Ertesi gün uyandıklarında, ateşin sıcaklığından dolayı kum ve sodanın camı oluşturduğunu görürler.

    Camın ilk olarak Mısırlılar ve Finikeliler tarafından İ.Ö. 2. yüzyılda üretildiği söylense de, Mezopotamya'da bulunan ilk cam örneklerinin tarihi, İ.Ö. 3. yüzyıla dayanmaktadır. Cam eski zamanlarda çoğu kez kralların himayesinde ve krala bağlı olarak faaliyet gösteren atölyelerde veya zengin müşterilerin gereksinimlerini karşılamak amacıyla üretilmiştir. Bununla beraber, ilk günden beri değerli taşlara ve insan eliyle yapılmış madeni eşyalara alternatif olarak üretilmiş ve kullanılmıştır. Roma Dönemi'nden itibaren, hemen hemen tüm cam eşyaların üretiminde taş, maden ve seramik eşyalar taklit edilmiştir.

    M.Ö 12000 ile M.Ö 4000 yılları arasında cam ilk kez dekoratif küçük boncuklar olarak kullanılıyordu. Doğu Akdeniz bölgesindeki ilk cam bulgularına, Antalya’nın Kaş ilçesi yakınlarında, İ.Ö. 2000 yılı civarında, bir ticaret gemisinin kargo bölümünde rastlanıyor.

    M.Ö. 2500 yıllarında kullanım amaçlı cam objeler yapıldığını görüyoruz. M.Ö 1000 yıllarında ise Mısırlılar camı oldukça zaman alıcı ve zor bir işlemden geçirerek elde etmeye başlıyorlar. Bu yüzden de cam kıymetli eşya olarak görülüyor. M.Ö. 300 ve M.Ö 20 yıllarına gelindiğinde, bugün "Cam Üfleme Tekniği" dediğimiz teknik, Suriyeli cam ustaları tarafından kullanılmaya başlanıyor. 7. yüzyıldan itibaren Mısır'ın İskenderiye şehri cam yapım merkezi haline geliyor. Türklerde cam sanatı Selçuklularla beraber başlıyor ve İstanbul'un alınışından sonra Osmanlı döneminde gelişiyor. İstanbul ve çevresinde birçok cam atölyesi kuruluyor. 14. yüzyılın başlarında Çubuklu yakınlarında kurulan Kristal Cam imalathanesinde Çeşm-i Bülbül adı verilen bir cam çeşidi yapılmaya başlanıyor. 20. yüzyıla gelinceye kadar cam yapımında seri üretime geçilemiyor. Türkiye'de çağdaş anlamda ilk cam fabrikası 1934 yılında Paşabahçe'de kuruluyor.

    Cam yapımında bilinen en eski teknik iç kalıplama tekniğidir. Metal bir çubuğun ucundaki şekil verilmemiş kil kalıbın üzerine cam dökülüp yavaş yavaş soğutularak elde ediliyor, soğuma işleminden sonra kalıp çıkarılıyordu.
    Kalıba döküm tekniğinde, önceden hazırlanmış kalıpların içine ya da dış kalıp üzerine camın dökülerek şekillendirilmesidir.
    Üfleme tekniğinde, ortası boş, "pipo" adı verilen üfleme çubuklarıyla cama şekil veriliyordu. Eriyik sıvı halden katı hale kısa sürede geçeceği için piponun ucundaki cam, yine piponun yardımıyla avuç içinde hızlı bir şekilde döndürülerek şekillendirilmeye çalışılıyor. Yavaş yavaş pipo üflenerek cama şekil vermeye başlanıyor. Sap, kulp ve ayak gibi ekler yapılacaksa bu formu verecek olan parça eritilerek yapıştırılıp makasla kesiliyor. Aniden donup kırılmaması için soğutucu fırınlarına alınıyor. Bu teknik Suriyeli ustalar tarafından kullanılmaya başlanan ve günümüze kadar gelen bir tekniktir.

    Kalıba üfleme tekniğinde ise cam üfleme tekniğinin keşfinden sonra kil, ahşap ya da metal kalıpların içine üfleme yapılarak kalıbın şeklini almasıyla elde ediliyordu. Böylece aynı formda objeler yapmak mümkün olmuştu.




    Sema Subat
    Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi​
     
  2. kRuMp

    kRuMp murcielago

    Katılım:
    24 Kasım 2007
    Mesaj:
    0
    Meslek:
    krump
    Şehir:
    administration of justice

    güzel bir bilgi eline sağlık
     
  3. borbelat

    borbelat İnFeRNoo

    Katılım:
    26 Nisan 2007
    Mesaj:
    6
    Meslek:
    student
    Şehir:
    from school...

    eline salık tsk
     
  4. KıRmızıKız

    KıRmızıKız Kayıp üLkenin Prensesi

    Katılım:
    4 Temmuz 2006
    Mesaj:
    0

    hey Allah ım..kızım işin gücün yokmu senin. git iki romantik şiir yaz:D

    ne bilim çocuklara etkinlik çalıştır :D

    cam nasıl üretilirmiş..:D

    emin ol harfi harfine okudum öğrendim :p

    teşekkürler. paylaşımlarınızın devamını dileriz : p
     
  5. psychodrea

    psychodrea "psychologist"

    Katılım:
    19 Aralık 2006
    Mesaj:
    0
    Şehir:
    We aLL Scream For iCe Cream!

    yapımı falan dikkatimi cekmedi de dikkatimi ceken bu cam bayaa bi eskiymis peah tesekkürler!
     
  6. ALpMontana

    ALpMontana КЯaL´da TaNıMaM КuяaL´da

    Katılım:
    28 Mayıs 2006
    Mesaj:
    16
    Meslek:
    bılgısayar programcısı
    Şehir:
    Eski Açık [ALiSamiYEN]

    e.salık az bıraz resımlerle suslım dedım :melek
    ama cam işte cok sey bulamadım köpük:victory
    [​IMG]
    uretiliş
    :clap[​IMG]:durdurun
    bu amca da camın bır parcası olmus ama:D
     
  7. ŤêΧâŠ

    ŤêΧ⊠New Member

    Katılım:
    13 Kasım 2005
    Mesaj:
    0
    Şehir:
    Çanakkale (253 bin şehit adına)

    [​IMG]
    [​IMG]
    [​IMG]

    Cam kelimesinin tozu geçmişte cam yapımında kullanılan,latince adı "glastum" olan bir orman çiçeğinin adından türediği tahmin edilsede diğer bir tamni ise ingilizce (galcede) "glas sun" kelimesinden geldiğidir

    YAPILIŞI
    Cam hamuru SiO2 (kum),B2O3,Al2O3 gibi oksitlerle CaCO3,Na2CO3,Na2SO4 gibi karbonat veya sülfatların uygun karışımlarının tekne fırınlarında ergitilmesiyle elde edilir. Örnek olarak adi cam hamuru elde edebilmek ,için:Kum (SiO2),kireçtaşı (CaCO3),soda (Na2CO3) veya Na2SO4 karışımı ergitilir.
    Na2CO3 + SiO2 _________ Na2SiO3 + CO2
    CaCO3 + SiO2 _______________ CaSiO3 + CO2
    Yüzlerce yıl cam yapımında kullanılan hammaddelerneyse bugün de hemen hemen aynıdır. Hammaddelerin türünde ya da oranında küçük değişiklikler yapılarak değişik nitelikte camlar üretilebmektedir.
    Erime projesi genellikle havuzlu fırınlarda veya pota fırınlarında gerçekleştirilir. Havuzlu fırınlar genellikle otomatik yöntemle düz veya derin kap üretimi yapılan kuruluşlarda kullanılır. Erime havuzlarına düzenlli kısa aralıklarla karıştırılıp, hazırlanmış harman akıtılır. Ve havuzda sürekli olarak eritilir.Eritilmesi bitmiş cam bekleme ve çalışma havuzlarına akıtılarak buradan da otomatik olarak üretim makinalarına nakladilir. Şekillendirme projesi bittikten sonra kalıp açılır ve hazır haldeki mamul soğutma fırınlarıan taşınır.
    Tüm cam üretme ve şekillendirme tekniklerinde sıcak,eriyik halde şekillendirilebilir cam kullanıldığı için şekillendirilmeleri biten cam mamüller makinaları sıcak ancak form almış şekilde terkeder. Bu mamüllerin çevre ısısına soğutulması gerekir. Bu soğutma işleminin önemi çok fazladır. Sıcak haldeki bir cam çabuk soğuduğu takdirde, dış kısmı içi kısmından daha önce sertleşecek ve böylece değişik ısal genleşmelerin etkisiyle gerilimler (tansiyon) ortaya çıkacaktır.Bu tansiyonlar hemen veya uzunca süre cam mamülün kırılmasına yol açacaktır.
    Çoğu kez cam ürünler şekillendirme sırasında çok ve çabuk soğurlar ve bundan dolayı tansiyon kazanırlar. Büyük bir şans eseri camın belirli bir ısı aralığında, (gevşeme arlığı) kazandığı tansiyonları kendiliğinden tekrar dengelemek gibi bir özelliği vardır.
    Camın soğutulması ve gerilimlerinden arındırılmasında fuel oil,bütan vb. gazlar veya elektrikle ısıtılan fırınlar kullanılır.
    Şekillendirilmesi biten mamul soğutma evresi sırasında önce gevşeme sıcaklığına getirilir ve bir süre bu sıcaklıkta bekletilir.Sürenin uzunluğu mamülün büyüklüğü ve almış olduğu tansiyonla bağlantılıdır. Gevşemeden sonra yavaş ve aynı oranlarda düşürülen sıcaklıklarla soğuma sürdürülür.
    Üfleme makinalarında mamülün tam şeklinin verilebilmesi için kalıba ihtiyaç vardır.Ön kalıpta makinaya verilen cam damlacığı fıka haline getirilip, hafifçe üflenerek mamule kaba hatları kazandırılır.Bu kaba şişe hatları verilmiş fıska daha sonra esas kalıpta şişe veya kavanozun son haline üflenerek şekillendirilir.Ön kalıp sayesinde cam şişe ve kavanozları yaklaşık aynı cidarlı olarak üretmek mümkün olmuştur.
    Camın bileşimine,üretim şekline göre değişik ayrımlar yapılabilir.
    Bileşim ve özelliklerine göre camlar şu gruplara ayrılır:
    Silikat camları:Bu camların yapısında başlıca +1,+2 veya +3 değerli metal oksitleri ile SiO2 bulunur.Bazı özel camların bileşimine B2O2 bor trioksit,AS2O5 arsenik pentaoksit gibi başka asit oksitler de girer.Bu oksitler şunlardır:Na2O, CaO, Al2O3, SiO2, AS2O5, K2O, BaO, Fe2O3, SnO2, PbO, B2O3
    Adi cam:Bileşiminde başlıca Na2O, CaO, SiO2 bulunur.Isıtılınca kolay yumuşar,şişe camı,pencere camı yapılır.Bazı adi şişe camları,içindeki az miktarda Fe2O3 etkisiyle,yeşil görünür.Camın bileşimine Na2O yerine K2O girerse,dayanıkllı ve güç yumuşayan potasyum camı elde edilir.Bu camdan lamba,ayna,vitrin yapılır.
    Üretim şekline ve yapısına göre camları şöyle sınıflandırabiliriz:
    Üfleme (El imalatı,ağız ile üfleme), Otomatik, Otomatik pres.
    Özel camlar, Optik amaçlı camlar, Kimyasal kap camları, Renkli ve buzlu camlar
    Isıya dayanıklı cam normal cama göre düşürülen genişleme katsayısı nedeniyle termik şoka daha fazla dayanıklıdır.Bu özellik silisyum asitin yanında bor asitin eritici madde olarak cam harmana katılmasıyla elde edilen bir karışımla sağlanır.Isı değişimlerinin doğal fiziksel sonuçları olan genleşme ve daralma sonucunda camın içinde oluşan gerilimlerin kırılmaya yol açabilecek sınırlara ulaşması.ısıya dayanıklı camın patlayıp çatlaması sonucunu doğurmaktadır.
    Sertleştirilmiş cam mekanik mukameveti yüksek olan,darbeye dayanıklı,kullanımda normal camdan daha dayanıklı olan bir cam türüdür.Bu dayanıklılık cam mamülün ergime noktasına yakın bir dereceye kadar ısıtıldıktan sonra basınçlı hava ile aniden soğutulmasıyla sağlanır.B u şekilde sertleştirilen camlar normal camlardan daha serttirle;çiziklere ,darbelere,kazımalara karşı daha dayanıklıdır.(Normal camdan 6 kat daha fazla)


    Cam şişe ve kavanozların önemli bir hammadde kaynağı kullanılmış cam şişe ve kavanozlardan oluşmaktadır. Bu nedenle cam şişe ve kavanozların geri kazanımına yardımcı olmak için cadde ve sokaklardaki cam kumbaraları kullanılmalıdır. Bu şekilde toplanan cam şişeler kırılır ve yıkama ve öğütme işlemlerinden sonra cam fırınlarına yüklenir. Diğer taraftan çoğu kez kahverengi renkte olan depozitolu şişeler ise temizlenerek tekrar doldurulur.
    Camın geri dönüşümü ülkemizde çok uzun yıllardır yapılmakta olup yaklaşık her üç şişeden biri geri kazanılabilmektedir Yeni cam ambalaj üretiminde geri dönüştürülmüş cam kullanılarak büyük ölçüde enerji tasarrufu sağlanabilir.
     
  8. .:CHECHEN

    .:CHECHEN Banned

    Katılım:
    21 Ağustos 2006
    Mesaj:
    0
    Meslek:
    The Chechen Militia
    Şehir:
    Çeçenistan

    Size çay nasıl yapim örettimmi:D
    Texas abi gibi bilimselde bakarız
    ALp abi gibi resimlide anlatırız
    Kopukcan gibi yazıylada anlatırız DA tadı nasıl anlatılır bilinmez.:eek:
    Çünkü bu kadar usta işler nasıl yapılır ben bilmem:durdurun
     
  9. klavuz13

    klavuz13 Banned

    Katılım:
    12 Temmuz 2006
    Mesaj:
    0
    Meslek:
    Bizi yaratan ne derse o, 'O' ne derse o. Gerisi la
    Şehir:
    Bizi yaratan ne derse o, 'O' ne derse o. Gerisi la

    eline sağlık güzel bir paylaşımda bunu deney olarka yapmaya kalksak 15000 derecelik fırını nerden bulacaz yaw:)
     
  10. Kopuk Dadı

    Kopuk Dadı Moderator

    Katılım:
    18 Eylül 2006
    Mesaj:
    0
    Şehir:
    Görelim Mevlam Neyler / Neylerse Güzel Eyler!

    hahaha harikasın :durdurun
     
  11. sonsuzluğa

    sonsuzluğa Moderator

    Katılım:
    7 Kasım 2006
    Mesaj:
    58
    Şehir:
    Ayağın taşa mı çarptı, dön kalbine bak. ETTİN Mİ B


    çocuklara cam sanatıyla ilgili bir çalışma yaptıracak belki. :p

    sağol dadıcım.
     
  12. V.ManisaspoR

    V.ManisaspoR PLãyß0y

    Katılım:
    22 Kasım 2007
    Mesaj:
    3
    Şehir:
    Роман ПАВЛЮЧЕНК0

    eLine sagLık
     

Bu Sayfayı Paylaş